مرکز مطالعات شيعه
ArticleID PicAddress Subject Date
{ArticleID}
{Header}
{Subject}

{Comment}

 {StringDate}
Friday 23 October 2020 - الجمعة 06 ربيع الأول 1442 - جمعه 2 8 1399
 
 
مجموعه کتب
 
 
 
 
 
 
كتابخانه بزرگان دین
 

کتابهای حضرت امام خمینی ره

کتابهای شهید مطهری ره

کتابهای حجه السلام قرائتی

کتابهای آیت الله جوادی آملی 

کتابهای آیت الله مکارم شیرازی

 
 
 
 
 
فرقه هاي نوظهور
 
 
 
 
 
 
نمایش مطلب
 
  • فيض كاشاني(رحمة الله عليه)   
  • 1392-06-09 11:35:21  
  • تعداد بازدید : 57   
  • ارسال به دوستان
  •  
  •  
  • فيض كاشاني(رحمة الله عليه)
    ولادت و نسب
    محمد مشهور به ملا محسن وملقب به فيض در چهاردهم ماه صفر سال 1007 ق. در يكى از معروف‌ترين خاندان علم، عرفان و ادب، كه سابقه درخشان آنان به حدود چهار قرن مي‌رسد در كاشان به دنيا آمد.
    پدرش رضى الدين شاه مرتضى (950 – 1009 ق.) فقيه، متكلم، مفسر و اديب در كاشان حوزه تدريس داشته و از شاگردان ملا فتح الله كاشانى (متوفى 988 ق.) و ضياء الدين محمد رازى (متوفى 1091 ق.) بوده است.
    مادر او زهرا خاتون (متوفى 1071 ق.) بانويى عالم و شاعر، دختر ضياء العرفا رازى (از عالمان بزرگ شهر ري) بوده است. جد فيض تاج الدين شاه محمود فرزند ملا على كاشاني، عالم و عارفى شاعر از ناموران زمان خويش در كاشان بوده و در آنجا مدفون است. [1]
    تأليفات و تصنيفات
    فيض كاشانى عمر خود را صرف تعليم، تدريس و تأليف كرد. او پس از كسب معارف و استفاده علمى و معنوى از استادان بزرگ خود نوشتن كتاب و رساله را از هيجده سالگى آغاز نمود و در طى 65 سال نزديك به دويست جلد اثر نفيس در علوم و فنون مختلف تأليف كرد.
    خدمت پر ارج ايشان در اين آثار نسبت به ترويج مذهب شيعه با خدمات و زحمات مردان زيادى از عالمان دينى برابرى مي‌كند. فيض در فهرست‌هاى متعددى كه خود نگاشته تعداد تأليفات و تصنيفات را تا هشتاد جلد ذكر كرده و فرزندش علم الهدى تعدا آثار او را يكصد و سى جلد نام برده است. اما برابر فهرست تهيه شده از سوى اديب و شاعر معاصر آقاى مصطفى فيضى تعداد كتابها و رساله‌هاى فيض قريب به يكصد و چهل مجلد بالغ مي‌گردد[2] كه اكثر آنها به زيور طبع آراسته شده است در اينجا به چند تأليف مهم فيض كه درعلوم مختلف نگاشته شده اشاره مي‌كنيم:
    الف- در تفسير قرآن
    1. تفيسر صافي: از كتب معتبر در تفسير قرآن است. فيض اين تفسير را در 1075 ق. با مطالعه اكثر تفاسير قرآن (از سنى و شيعه) نوشته و در ضمن بيان آيات، روايات معتبر و مستند شيعه را گردآورده است.
    2. تفسير اصفي: اين تفسير تلخيص صافى است كه در سال 1077 ق. نوشته شده است.
    3. تفسير مصفي:‌ برگزيده مطالب تفسيرى «تفسير اصفي» مي‌باشد.
    ب- حديث و روايت
    1. الوافي:‌محدث كاشانى براى نوشتن كتاب وافى چهار كتاب معتبر حديث شيعه (كافي، تهذيب، استبصار، من لا يحضره الفقيه) را در سال (1068 ق.) تنقيح و با حذف احاديث مكرر، آن را يكجا در اجزاى متعدد جمع كرده و پس از آن فرزندش علم الهدى با نوشتن و افزودن يك جزء كه شامل معرفى رجال حديث، كشف رموز و … بوده آن را تكميل كرده است. هم اكنون كتاب «الوافي» در مجلدات متعدد چاپ گرديده است.
    2. الشافي: منتخبى از احاديث «الوافي» است كه در سال (01082 ق.) نگاشته شده است.
    3. النوادر: مجموعه احاديث نقل نشده در كتب معتبر را گرد آورده است.
    4. المحجة البيضاء: فيض در سال 1046 ق. كتاب احياء العلوم غزالى را تنقيح و تصحيح كرد وبا استفاده از احاديث و روايات معتبر شيعه آن را شرح و تكميل نمود. سپس در سال 1090 ق. المحجة‌  را تلخيص و نام «الحقايق» را ارائه كرد.
    5. مفاتيح الشرايع: از كتب روايى فقهى و استدلالى فيض است كه در سال 1043 ق. نگاشته شده اين كتاب در بردارنده همه ابواب فقه است. فيض با عنايت شديد به كتاب و سنت معصومين (عليهم‌السلام) و گريز از به كارگيرى دلايل عقلى و اجتهاد به رأي، راه نوى فرا روى پژوهشگران در علم فقه قرار داده است.
    اين كتاب از آغاز تأليف مورد توجه مجتهدان و محدثان بوده و تاكنون چهارده شرح و چندمين حاشيه بر آن كتاب نگاشته شده كه از جمله آنها شرح آقا محمد باقر بهبهانى (بزرگ مجتهد قرن دوازدهم) شايان ذكر  است.
    ج- كلام و عرفان
    از كتب كلامى و عرفانى حكيم و عارف كاشانى كتاب «اصول المعارف» در چند جلد (تأليف سال 1046 ق.) ، «اصول العقائد» (1036 ق.)،‌ رساله‌هاى «علم اليقين» ،‌«الحق اليقين»،‌ «عين اليقين»، «الحق المبين» و «الجبر والاختيار» و … مي‌باشند.
    د- اخلاق و ادب
    در موضوع اخلاق و ادب كتاب و رساله‌هاى متعددى به زبان فارسى و عربى نگاشته  است. از آنان «ضياء‌ القلب» (تأليف در سال 1075 ق.) «الفت نامه» و «زاد السالك» (بين سالهاى 1040-1030)، «شرح الصدر» (1065 ق.)، «راه صواب» «گلزار قدس» ، «آب زلال»،‌«دهر آشوب» «شوق الجمال»، «شوق المهدي» ، «شوق العشق» و ديوان قصائد، غزليات و مثنويات مي‌باشند.
    آراء و انديشه‌هاى فيض
    در لابه‌لاى نوشته‌ها و گفته‌هاى فيض نظرات و آراء ويژه‌اى در مسائل فقهي،‌فلسفى و كلامى به چشم مي‌خورد كه گوياى شخصيت واقعى اوست و نيز از اين آثار به سير تطور افكار و انديشه‌هاى او و زمانش پى مي‌بريم.
    ايشان در تمامى ابواب فقه چنانچه از كتاب فقهى روايى او مفاتيح الشرايع استفاده مي‌شود نظراتى خاص دارد[3]. يكى  از فتاوا و نظريات مهم فيض كه در موضوع غنا شهرت دارد بدين شرح است.
    «فيض به استناد رواياتى معتبر غنا (آواز خواني) را در مجالس عروسى جايز و همچنين در رساله «مشواق» خود غنا و خواندن اشعار دينى و اخلاقى را به صورت خوش براى ترويج روح مؤمنان جايز دانسته است. اما در همه آثار او با بيانى روشن مردم را از هر گونه استفاده باطل از غنا و لهو و لعب بر حذر داشته و گفته است: در عصر حكومت اسلامى اموى و عباسيان كه با ائمه طاهرين (عليهم‌السلام) همعصر بوده‌اند غنا به گونه مبتذل در درباريان رواج داشت و به طورى كه زنان مغنيه در مجالس خلفا و وزرا در ميان رجال به لهو ولعب مشغول بودند و بدون شك اين نوع غنا نمي‌توانسته است مورد قبول پيشوايان بر حق اماميه باشد.»[4]
    فيض در نظر بزرگان
    درباره شخصيت و آثار فيض كاشانى نظريات و ديدگاه‌هاى گوناگونى از سوى علما و بزرگان همعصر و بعد از او ابراز شده كه به نمونه‌هايى از آنها اشاره مي‌شود:
    محمد اردبيلى (متوفى قرن يازدهم): (آن) علّامه محقق و مدقق، جليل القدر و عظيم‌الشأن و بلند مرتبه ، فاضل كامل، اديب و متبحر در همه علوم است.
    شيخ حر عاملى (متوفاى 1104 ق.):  محمد فرزند مرتضى مشهور به فيض كاشاني، فاضل، عالم،‌ ماهر، حكيم، متكلم، محدث، فقيه، محقق، شاعر و اديب بود و از نويسندگان خوب عصر ماست كه داراى كتاب‌ها و نوشته‌هاى فراوانى است[5].
    سيد نعمت الله جزايرى (متوفاى 1112 ق.): استاد محقق ما ملا محمد محسن فيض كاشانى صاحب كتاب الوافى و دويست كتاب و رساله ديگر مي‌باشد[6].
    سيد محمد باقر خوانسارى (متوفاى 1213 ق.): بر علما و بزرگان دينى پوشيده نيست كه فيض در فضل و فهم و خبره بودن در فروع و اصول دين و زيادى نوشته‌ها با عبارات و جملات زيبا و رسا سرآمد ديگر عالمان دين است[7].‌
    محدث قمى (متوفى 1319 ق.): او در دانش و ادب و زيادى معلومات و دانستنيها و به كارگيرى تعبيرات و عبارات نيكو در نوشته‌ها و احاطه كامل به علوم عقلى و نقلى مشهور است.[8]
    محدث نورى (متوفاى 1320 ق.):  از مشايخ علّامه مجلسي، عالم با فضل متبحر، محدث و عارف حكيم، ملا محسن فرزند شاه مرتضى مشهور به فيض كاشانى است[9].
    علّامه امينى (متوفاى 1349 ش.) : … «فيض» علمدار فقاهت و پرچمدار حديث و گلدسته رفيع فلسفه و معدن معارف دينى و اسوه اخلاق و سرچشمه جوشان علم و دانشهاست … بعيد است كه روزگار به مثل او ديگر فرزندى را بياورد[10].
    شهيد استاد مطهرى (شهادت 1358 ش.): … فيض كاشانى … هم يك مرد محدث فقيهى است و گاهى در آن كار محدثى و فقاهتش خيلى قشرى مي‌شود و هم ضمنا يك مرد حكيم و فيلسوفى است[11].
    فرزندان و وفات
    فيض كاشانى از همسر و دختر خاله فاضل و عالم خود (متوفى 1097 ق.) داراى شش فرزند بوده است.
    1.    علّيّه بانو (1031-1079) فاضل و شاعر.
    2.  علّامه محمد علم الهدى (1039-1115 ق.) متولد قم و ساكن و مدفون در كاشان است. عالمى فقيه و محدث و متكلمى است كه از نسل او تاكنون عالمانى اديب و فقيه در شهر‌هاى كاشان، قم، تهران، كرمانشاه و شيراز برخاسته‌اند.
    3.     سكينه بانو كه كنيه‌اش ام البرّ بوده و سال تولدش 1042 ق. ذكر شده است.
    4.    ابوحامد محمد ملقب به نور الهدى متولد 1047 ق. عالم و شاعر و مدفون در كاشان است.
    5.    ام سلمه (متولد 1053 ق.) زاهد و حافظ قرآن بوده است.
    6.  ابوعلى معين الدين احمد (1056-1107 ق.) فقيه و محدث كه مدفون در كاشان است[12]. ملا محسن فيض در 84 سالگى در كاشان بدرود حيات گفت و در قبرستانى كه در زمان حياتش زمين آن را خريدارى و وقف نموده بود، به خاك سپرده شد. بر طبق وصيت ايشان،  بر روى قبر وى سقف و سايبان ساخته نشده است ولى اهالى مسلمان آن ديار، هر صبح جمعه به «قبرستان فيض» رفته، با قرائت فاتحه و توسل به او، از روح ملكوتي‌اش استمداد مي‌كنند.[13]
    --------------------------------------------------------------------------------
     [1] - محارن الحكمه في …،‌محمد علم الهدي، ج 1، ص 9-12، انتشارات جامعه مدرسين قم.
    [2] - ديوان فيض: ج 1، ص 75 و مقدمه الوافي: ج 1، و مقدمه ده رساله فيض.
    [3] - مقالات و بررسي ها نشريه دانشكدهالهيات و معارف اسلامي، تهران، 45-56. مقالات آقاي دكتر عليرضا فيض.
    [4] - مقدمه ديوان اشعار: ج 1، ص 65. به نقل از الوافي.
    [5] - امل الامل: ج 4، ص 305.
    [6] - زهر البريع: ص 164.
    [7] - روضات الجنات: ج 6،‌ص 79.
    [8] - الكني و الالقاب: ج 3، ص 39.
    [9] - خاتمة مستدرك الوسايل: ص 42.
    [10] - الغدير: ج 11، ص 362.
    [11] - مجموعه آثار: ج 4، ص 661.
    [12] -همان: ص 18 و 29.

    [13] - در تدوين اين مقاله‚‌علاوه بر زندگي‌نامه‌هاي مكتوب از سوي فيض در رساله‌هاي «شرح الصدر» «اعتذاريه» «الانصاف» و نوشته‌هاي ديگران، از مقدمه محققانه دانشمند و اديب معاصر آقاي مصطفي فيضي بر «ديوان اشعار فيض» استفاده برده‌ام.
    منبع:موسسه جهاني سبطين 

    منبع:موسسه جهاني سبطين  
    نام :
    نام خانوادگی :
    ایمیل :
     
    متن :
    متوسط امتیاز :
    %0
    تعداد آراء :
    0
    امتیاز شما :
     
     
     
    ليست مقالات
     
     
     
     

    درباره ما | تماس باما  |  نقشه سایت |خبرخوان

    هرگونه کپی برداری ازسایت محفوظ می باشد فقط با ذکر منبع مانعی ندارد